ლი­ტე­რა­ტუ­რუ­ლი სენ­სა­ცია

"ვეფხის­ტყა­ო­სან­ში გა­მოვ­ლინ­და დუ­ბე­ი­თუ­რი

წყო­ბის კატ­რე­ნე­ბი

 სპარ­სუ­ლი სტრუქ­ტუ­რის რუს­თ­ვე­ლუ­რი სტრო­ფე­ბი 

რუს­თ­ვე­ლი ბრწყინ­ვა­ლედ იც­ნობ­და სპარ­სულ პო­ე­ზი­ას, გან­სა­კუთ­რე­ბით – ონ­სო­რის, ფირ­დო­უ­სის, ნი­ზა­მის ქმნი­ლე­ბებს. ამა­თი ლექ­სი კი აგე­ბუ­ლია ბე­ი­თის პრინ­ციპ­ზე, ანუ ყო­ვე­ლი პო­ე­ტუ­რი აბ­ზა­ცი შედ­გე­ბა ორ­ტა­ე­პო­ვა­ნი სტრუქ­ტუ­რი­სა­გან. ამას საკ­მა­ოდ ხში­რად ით­ვა­ლის­წი­ნებს ქარ­თ­ვე­ლი მო­შა­ი­რე და აღარ უნ­და გაგ­ვიკ­ვირ­დეს, თუ ზოგ­ჯერ ქარ­თულ სტრო­ფი­კულ წყო­ბა­ში შე­მოგ­ვა­პა­რებს ბე­ი­თურ წყო­ბას. ამან არ უნ­და დაგ­ვაბ­ნი­ოს და არ უნ­და გვე­გო­ნოს, რომ ამ­გ­ვა­რი "წე­სი­დან ამო­ვარ­დ­ნი­ლი" პო­ე­ტუ­რი აბ­ზა­ცი უსა­თუ­ოდ ინ­ტერ­პო­ლა­ტო­რი­საა. ამას რომ ვაცხა­დებ, ვით­ვა­ლის­წი­ნებ:გ შეც­დო­მა არა­ერთს მოს­ვ­ლია, თუმ­ცა თავს იმით ვიმ­შ­ვი­დებ, რომ აღ­ნიშ­ნუ­ლი პრობ­ლე­მა დღემ­დე არა­თუ გა­მორ­კ­ვე­უ­ლი, შე­ნიშ­ნუ­ლიც არ ყო­ფი­ლა.

ახ­ლა ვნა­ხოთ და გა­ვა­ა­ნა­ლი­ზოთ კონ­კ­რე­ტუ­ლი ნი­მუ­შე­ბი.

უწი­ნა­რეს ყოვ­ლი­სა, "გან­ვ­ჩხ­რი­კოთ" ცნო­ბი­ლი მკვლევ­რის რა­მაზ პა­ტა­რი­ძის მი­ერ სა­ეჭ­ვოდ მიჩ­ნე­უ­ლი კატ­რე­ნი.

ბაღ­სა ში­ნა თა­მა­შო­ბად სა­ღა­მო­სა გა­ვე ჟამ­სა,

გა­ვი­ტა­ნე ხა­თუ­ნე­ბი – მა­თი ჭმე­ვა ჩემ­გან ხამ­სა;

მომ­ყ­ვე­ბო­დეს მომ­ღე­რალ­ნი, იტყო­დი­ან ტკბილ­სა ხმა­სა,

ვიმ­ღერ­დი და ვყმაწ­ვი­ლობ­დი, ვიც­ვა­ლებ­დი რი­დე-თმა­სა.

მი­თი­თე­ბუ­ლი სტრო­ფი უნ­და გან­ვი­ხი­ლოთ არა ჩვე­უ­ლებ­რივ ოთხ­ტა­ე­პო­ვან­რ­თ­გ­ვა­რო­ვან წყო­ბად, არა­მედ დუ­ბე­ი­თად (ორ ბე­ი­თად). აქ პირ­ვე­ლი ბე­ი­თი, ანუ სტრო­ფი, ასე­თია:

ბაღ­სა ში­ნა თა­მა­შო­ბად სა­ღა­მო­სა გა­ვე ჟამ­სა,

გა­ვი­ტა­ნე ხა­თუ­ნე­ბი – მა­თი ჭმე­ვა ჩემ­გან ხამ­სა.

მე­ო­რე ბე­ი­თუ­რი წყო­ბა ამ სა­ხი­საა:

მომ­ყ­ვე­ბო­დეს მომ­ღე­რალ­ნი, იტყო­დი­ან ტკბილ­სა ხმა­სა,

ვიმ­ღერ­დი და ვყმაწ­ვი­ლობ­დი, ვიც­ვა­ლებ­დი რი­დე-თმა­სა.

თუ "ბე­ი­თუ­რად" შევ­ხე­დავთ წყვი­ლე­უ­ლებს, მა­შინ ყვე­ლა­ფე­რი დამ­ში მო­ვა და სა­ეჭ­ვოც აღა­რა დაგ­ვ­რ­ჩე­ბა რა. აბა, ვნა­ხოთ: I სტროფ-ბე­ით­ში გვაქვს ჩვე­უ­ლებ­რი­ვი კლა­სი­კუ­რი "სუფ­თა" ორ­მარ­ც­ვ­ლი­ა­ნი სა­რით­მე ბგე­რათ­კომ­პ­ლექ­სი ამ­სა-ამ­სა. თუ ამა­ვე თვალ­საზ­რი­სით შევ­ხე­დავთ მე­ო­რე წყვილს, იქაც მსგავ­სი ვი­თა­რე­ბა დაგ­ვ­ხ­ვ­დე­ბა: მა­სა-მა­სა. კლა­სი­კუ­რი ორ­მარ­ც­ვ­ლი­ა­ნი "სუფ­თა" ქო­რე­უ­ლი სა­რით­მე ბგე­რა­თერ­თო­ბა!

მაგ­რამ აუცი­ლე­ბე­ლია აქ­ვე გა­ვით­ვა­ლის­წი­ნოთ ჩემ მი­ერ დად­გე­ნი­ლი რით­მის­წი­ნა გახ­მო­ვა­ნე­ბის რუს­თ­ვე­ლუ­რი სის­ტე­მა. მა­შინ თვალ­წინ სრუ­ლი­ად სხვა სუ­რა­თი გა­დაგ­ვეშ­ლე­ბა. ამ შემ­თხ­ვე­ვა­ში "ნამ­დ­ვი­ლი რუს­თ­ვე­ლუ­რი რით­მის" უნაკ­ლო შე­ხა­მე­ბას შევ­ნიშ­ნავთ ოთხ­ტა­ე­პო­ვა­ნი კატ­რე­ნის მთლი­ან სივ­რ­ცე­ში. კერ­ძოდ, მგო­სანს ახა­სი­ა­თებს წმინ­და ორ და სამ­მარ­ც­ვ­ლი­ან სა­რით­მე ბგე­რათ­კომ­პ­ლექ­ს­თა გაძ­ლი­ე­რე­ბა-გაღ­რ­მა­ვე­ბა. სა­ა­მი­სოდ ავ­ტო­რი სა­რით­მე სიტყ­ვა­თა წინ აყე­ნებ­ს­რ­თ­სა და იმა­ვე ხმო­ვანს ან ხმოვ­ნებს. ასე აძ­ლი­ე­რებს რით­მას: ორ­მარ­ც­ვ­ლი­ანს ხდის 3 ან 4-მარ­ც­ვ­ლი­ა­ნად, ხო­ლო სამ­მარ­ც­ვ­ლი­ანს – 4 ან 5-მარ­ც­ვ­ლი­ა­ნად. ვთქვათ, აქვს რით­მა იანი. მას წინ უხ­ვედ­რებს ხმო­ვანს. მა­შინ ვღე­ბუ­ლობთ ასეთ სუ­რათს: ეიანი,-ეიანი,-ეიანი,-ეიანი. შე­იძ­ლე­ბა ასე­თი წყო­ბაც მი­ვი­ღოთ: აე-იანი, აე-იანი, აე-იანი, აე-იანი. მა­შინ გვეძ­ლე­ვა ხუთ­მარ­ც­ვ­ლი­ა­ნი გაღ­რ­მა­ვე­ბუ­ლი რით­მა.

ამ თვალ­საზ­რი­სით თუ შე­ვის­წავ­ლით ზე­მო­მოყ­ვა­ნილ ოთხ­ტა­ე­პედს, თან, თუ გა­ვით­ვა­ლის­წი­ნებთ იმა­საც, რომ რუს­თ­ვე­ლის­თ­ვის რით­მას ქმნის არა თან­ხ­მო­ვა­ნი, არა­მედ – ხმო­ვა­ნი, მა­შინ ვი­ღებთ ასეთ სა­რით­მო სუ­რათს: გა­ვე ჟამ­სა – რი­დე-თმა­სა,რთის მხრივ, და, მე­ო­რე მხრივ: ჩემ­გან ხამ­სა ‒ ტკბილ­სა ხმა­სა. ანუ-ასა ‒-ასა, ერთი მხრივ, და, მე­ო­რე მხრივ: ა-ასა ‒ ა-ასა.

აქ კატ­რენ­ში დუ­ბე­ი­თუ­რად შე­ხა­მე­ბუ­ლია I-IV და II-III ტა­ე­პე­ბი.

ახ­ლა ვნა­ხოთ ოთხ­ტა­ე­პო­ვა­ნირ­თო­ბის სხვაგ­ვა­რი ბე­ი­თუ­რი წყო­ბა. 

კაც­ნი უხ­მ­ნა მას­ვე წამ­სა,სე საქ­მე და­ვი­ურ­ვეთ,

უბ­რ­ძა­ნა, თუ: "ნა­ვე­ბი­თა წა­დით, ზღვა-ზღვა მო­ი­ცურ­ვეთ,

მოგ­ვი­ნა­ხეთ, საყ­ვა­რელ­სა მის­სა მის­თ­ვის მო­ა­სურ­ვეთ;

თავ­თა ჭი­რი უათა­სეთ, რადმც უშ­ვი­დეთ, რად­მ­ცა ურ­ვეთ?"

(ვეფხის­ტყა­ო­სა­ნი, 2016, სტრო­ფი N 656)

აქ პირ­ვე­ლი ბე­ი­თი ამ სა­ხი­საა:

კაც­ნი უხ­მ­ნა მას­ვე წამ­სა,სე საქ­მე და­ვი­ურ­ვეთ,

უბ­რ­ძა­ნა, თუ: "ნა­ვე­ბი­თა წა­დით, ზღვა-ზღვა მო­ი­ცურ­ვეთ!"

მე­ო­რე ბე­ი­თუ­რი სტრო­ფი ამ­დაგ­ვა­რია:

"მოგ­ვი­ნა­ხეთ, საყ­ვა­რელ­სა მის­სა მის­თ­ვის მო­ა­სურ­ვეთ;

თავ­სა ჭი­რი უათა­სეთ, რადმც უშ­ვი­დეთ, რად­მ­ცა ურ­ვეთ?" 

პირ­ველ ბე­ით-სტროფ­ს­რ­თი­ან მო­ნო­ლი­თად ასე­თი გაღ­რ­მა­ვე­ბუ­ლი რით­მა კრავს: ი-ურ­ვეთ – ი-ურ­ვეთ; მე­ო­რეს – ამ­დაგ­ვა­რი: ა-ურ­ვეთ – ა-ურ­ვეთ.

მა­შა­სა­და­მე, კატ­რე­ნის ბე­ი­თე­ბად და­ყო­ფის სა­ფუძ­ვე­ლია რით­მის გა­მაღ­რ­მა­ვე­ბე­ლი  წინ­დახ­ვედ­რე­ბუ­ლი  ხმო­ვა­ნი. პირ­ვე­ლი ბე­ი­თი­სა "ი", მე­ო­რი­სა ‒ "ა".

გავ­სინ­ჯოთ ამ­დაგ­ვა­რი სხვა შემ­თხ­ვე­ვე­ბი.

I-IV და II-III ტა­ე­პე­ბის გა­ბე­ი­თე­ბის წე­სია და­ფიქ­სი­რე­ბუ­ლი სა­ყო­ველ­თა­ოდ ცნო­ბილ მერ­ვე სტროფ­ში. აბა, და­ვაკ­ვირ­დეთ:

I. ამა და­რი, ანუ ხმო­ვან­თა კონ­ფი­გუ­რა­ცია ა-არი;

IV. მე სა­მა­რი, ანუ ხმო­ვან­თა კონ­ფი­გუ­რა­ცია ა-არი.

 მე­ო­რე ბე­ი­თუ­რი სის­ტე­მა ასე­თია:

II. მის­თ­ვის მკვდა­რი, ანუ ი-არი;

III. არ­სით არი, ანუ ი-არი.

აქ ზუს­ტად იგი­ვე სუ­რა­თია, რო­გორც ზე­მო­ნაჩ­ვე­ნებ კატ­რენ­ში "ბაღ­სა ში­ნა თა­მა­შო­ბად".

ზუს­ტად ასე­თი­ვე დუ­ბე­ი­თუ­რი წყო­ბა იხილ­ვის მომ­დევ­ნო, ანუ მეცხ­რე, კატ­რენ­შიც. გავ­სინ­ჯოთYსარითმე სიტყ­ვე­ბი:

 I. ნა­თარ­გ­მა­ნე­ბი, ანუ ა-მა­ნე­ბი;

 IV. ლა­მაზ­მა ნე­ბი, ანუ ა-მა­ნე­ბი.

Aაგერ მე­ო­რე სა­ბე­ი­თო წყვი­ლე­უ­ლიც:

 II. სა­გოგ­მა­ნე­ბი, ანუ ო-მა­ნე­ბი;

 III. სა­ჭოჭ­მა­ნე­ბი, ანუ ო-მა­ნე­ბი.

"პრო­ლოგ­ში სწო­რედ ამ­გ­ვა­რად არის აგე­ბუ­ლი ბევ­რი კატ­რე­ნი.  

"კი­დევ უფ­რო სა­ინ­ტე­რე­სოა სა­ნა­დი­როდ შემ­ზა­დე­ბუ­ლი ავ­თან­დი­ლის აღ­მ­წე­რე­ლი სტრო­ფი. აქ სა­გუ­ლის­ხ­მო დუ­ბე­ი­თუ­რი სის­ტე­მა­ცაა წარ­მოდ­გე­ნი­ლი, ოღონდ, ამას­თან­რ­თად, რით­მის­წი­ნა გახ­მო­ვა­ნე­ბა გაძ­ლი­ე­რე­ბუ­ლია ორ-ორი ხმოვ­ნით. სა­ბე­ი­თო წყვი­ლე­უ­ლე­ბი ასე გა­მო­ი­ყუ­რე­ბა.

პირ­ვე­ლი ბე­ი­თი:

  I. ნა­ზარ­დი სო­სა­ნი, ანუ აი-ოსა­ნი;

  IV. თეთ­რ­ტა­ი­ჭო­სა­ნი, ანუ აი-ოსა­ნი.

მე­ო­რე ბე­ი­თი:

  II. ბროლ­ბა­დახ­შო­სა­ნი, ანუ აა-ოსა­ნი;

  III. ქარ­ქა­შო­სა­ნი, ანუ აა-ოსა­ნი.

მა­შა­სა­და­მე, ხუთ­მარ­ც­ვ­ლი­ა­ნი რით­მე­ბი ქმნი­ან ორ სა­ინ­ტე­რე­სო წყვილს, ანუ დუ­ბე­ითს.

 ახ­ლა ჩე­მი თვალ­საზ­რი­სის შუქ­ზე გან­ვი­ხი­ლოთ ის პო­ე­ტუ­რი აბ­ზა­ცი, რო­მე­ლიც შე­კა­მა­თე­ბი­სას რა­მაზ პა­ტა­რი­ძეს მო­უყ­ვა­ნა ალექ­სი ჭინ­ჭა­რა­ულ­მა, რო­გორც ნი­მუ­ში ორ-ორი სტრი­ქო­ნის ცალ-ცალ­კე შე­რით­მ­ვი­სა. აი, ალ. ჭინ­ჭა­რა­უ­ლის არ­გუ­მენ­ტი: "ვეფხის­ტყა­ო­სან­ში არის შემ­თხ­ვე­ვე­ბი ორო­რი სტრი­ქო­ნის შე­რით­მ­ვი­სა.რთი მა­გა­ლი­თი:

"მე ვი­რე ამა წიგ­ნი­სა პა­სუ­ხი მო­მი­ვი­დო­დეს,

ვსცნობ­დე, გინ­დო­დე საკ­ლა­ვად, ან ჩე­მი რა გაგ­ვი­დო­დეს,

მუ­ნამ­დის გავ­ს­ძ­ლო სულ­თა დგმა, გუ­ლი რა­ზომ­ცა მტკი­ო­დეს,

სი­ცოცხ­ლე ანუ სიკ­ვ­დი­ლი გარ­დ­მიწყ­დეს ნე­ტარ­ძი ოდეს!"

 (იხ. ჟ. "ცის­კა­რი", 1977, №5, გვ. 154)

რო­გორ­ცა ვხე­დავთ, ალ. ჭინ­ჭა­რა­ულ­მაც შე­ნიშ­ნა "შემ­თხ­ვე­ვე­ბი ორო­რი სტრი­ქო­ნის შე­რით­მ­ვი­სა"­რ­თი კატ­რე­ნის ფარ­გ­ლებ­ში; მაგ­რამ ამ მკვლე­ვარს წარ­მოდ­გე­ნაც კი არა ჰქო­ნია რუს­თ­ვე­ლურ დუ­ბე­ი­თურ სის­ტე­მა­ზე. უბ­რა­ლოდ "თვა­ლით" შე­ნიშ­ნა, რომ მი­თი­თე­ბულ სტროფ­ში არა­ერ­თ­გ­ვა­როვ­ნად არის შე­რით­მუ­ლი I და II,რთი მხრივ, და, მე­ო­რე მხრივ, III და IV სტრი­ქო­ნე­ბი. მი­სი ზე­და­პი­რუ­ლი და ნა­ი­ვუ­რი თვალ­საზ­რი­სით, I-II სტრი­ქო­ნებს სხვაგ­ვა­რი რით­მა აქვს, ხო­ლო III-IV სტრი­ქო­ნებს – სხვა. ზე­და­პი­რუ­ლი ხედ­ვი­სათ­ვის მარ­თ­ლაც ასე ჩანს. I და II ტა­ე­პე­ბის რით­მე­ბია მო­მი­ვი­დო­დეს – რა გაგ­ვი­დო­დეს, ანუ კლა­უ­ზუ­ლა გა­მო­დის ვი­დო­დეს; სა­მა­გი­ე­როდ სულ სხვაგ­ვა­რია III-IV ტა­ე­პე­ბის შეხ­მატ­კ­ბი­ლე­ბა: მტკი­ო­დეს ‒ ნე­ტარ­ძი ოდეს! ანუ იოდეს-იოდეს. და აღ­ნიშ­ნუ­ლი მო­საზ­რე­ბის სი­მარ­თ­ლე­ში ნა­ი­ვუ­რად დარ­წ­მუ­ნე­ბულ­მა მკვლე­ვარ­მა ნე­ტა­რად მი­ი­ძი­ნა. ღმერ­თ­მა გა­ა­ნათ­ლოს!

სი­ნამ­დ­ვი­ლე­ში ამ სტროფ­შიც დუ­ბე­ი­თუ­რი სტრუქ­ტუ­რა მჭვირ­ვა­ლებს, ოღონ­დ­რ­თ­მა­ნეთ­ზე პო­ე­ტი­კუ­რი კა­ნო­ნით არის გა­და­ჯაჭ­ვუ­ლი არა I-II და III-IV, არა­მედ I-IV და II-III ტა­ე­პე­ბი.

ავ­ხ­ს­ნათს გა­რე­მო­ე­ბა.

I ტა­ე­პის სა­რით­მე სიტყ­ვაა მო­მი­ვი­დო­დეს, კლა­უ­ზუ­ლა გა­მო­დის ი-ოდეს; IV ტა­ე­პის სა­რით­მე სიტყ­ვე­ბია ნე­ტარ­ძი ოდეს, ხო­ლო კლა­უ­ზუ­ლა – ი-ოდეს.

მაშ, გა­რე­ტა­ე­პე­ბით შედ­გე­ნი­ლი ბე­ი­თის სუფ­თა სა­რით­მერ­თე­უ­ლი გა­მო­დის სამ­მარ­ც­ვ­ლი­ა­ნი ი-ოდეს (და­ბალ­შა­ი­რის ჩვე­უ­ლებ­რი­ვი კლა­სი­კუ­რი რით­მა!).

ახ­ლა ში­გა­ტა­ე­პე­ბით შედ­გე­ნი­ლი ბე­ი­თის შე­რით­მ­ვა გან­ვ­ჩხ­რი­კოთ. II ბე­ი­თის სა­რით­მორ­თე­უ­ლე­ბია გა­ვი­დო­დეს და რა­ზომ­ცა მტკი­ო­დეს. სუფ­თა სა­რით­მე ბგე­რათ­კ­რე­ბა გა­მო­დის ასე­თი: ა-იოდეს და ა-იოდეს.

მა­შა­სა­და­მე, თვალს კი არ უნ­და და­ვემ­ყა­როთ, არა­მედ – მეც­ნი­ე­რულ გონს.    

სა­გან­გე­ბო მსჯე­ლო­ბას იმ­სა­ხუ­რებს 866-ე სტრო­ფი: 

მთვა­რე მზე­სა მო­ე­შორ­ვოს, მო­შორ­ვე­ბა გა­ა­ნათ­ლებს,

რა­ახ­ლოს, შუ­ქი დას­წ­ვავს, გა­ეყ­რე­ბის, ვერ იახ­ლებს,

მაგ­რა ვარ­დ­სა უმ­ზე­ო­ბა გა­ახ­მობს და ფერ­სა აკ­ლებს,

ჩვენ ვერ­ჭ­ვ­რე­ტა საყ­ვარ­ლი­სა ჭირ­სა ძველ­სა გაგ­ვი­ახ­ლებს.

(ვეფხის­ტყა­ო­სა­ნი, 2016, გვ. 176)

ფი­ზი­კუ­რი თვა­ლი ამ­ჩ­ნევ­ს­რ­თ­გ­ვარ სა­რით­მე კრი­ზისს. კლა­უ­ზუ­ლა თით­ქოს­და ისე მხდლუ­რად გა­მო­ი­ყუ­რე­ბა, რო­გორც ქარ­თუ­ლი ოპო­ზი­ცია! ამას თით­ქოს­და სა­რით­მე სიტყ­ვე­ბი­ცა და სა­თა­ნა­დო კლა­უ­ზუ­ლაც ადას­ტუ­რებს: გა­ა­ნათ­ლებს – იახ­ლებს – აკ­ლებს – ახ­ლებს. კლა­უ­ზუ­ლად გა­მო­დის: ათ­ლებს – ახ­ლებს – აკ­ლებს – ახ­ლებს.

რა უშ­ნო და უგერ­გი­ლო რით­მე­ბია, არა?

ასე გა­მო­დის, თუ კლა­სი­კუ­რი რუს­თ­ვე­ლუ­რი კატ­რე­ნუ­ლი თვალ­თა­ხედ­ვით წა­ვი­კითხავთ. ახ­ლა კი წა­ვი­კითხოთ დუ­ბე­ი­თუ­რი თვალ­საზ­რი­სი­თა და რით­მის­წი­ნა გახ­მო­ვა­ნე­ბის რუს­თ­ვე­ლუ­რი პრინ­ცი­პის გათ­ვა­ლის­წი­ნე­ბით!

რუს­თ­ვე­ლუ­რი რით­მის­წი­ნა გახ­მო­ვა­ნე­ბის წე­სი გვი­დას­ტუ­რებს, რომ აქ მო­ცე­მუ­ლია დუ­ბე­ი­თი,რთი მხრივ, და, მე­ო­რე მხრივ, ორი­ვე ბე­ით­ში იდე­ა­ლუ­რი საკ­ლა­უ­ზუ­ლო თან­ხ­ვედ­რაა, თუ იმა­საც გა­ვიხ­სე­ნებთ, რომ ჩვე­ნი მო­შა­ი­რის­თ­ვის რით­მა­ში მთა­ვა­რია ხმო­ვან­თა კონ­ფი­გუ­რა­ცია.

ამ პო­ე­ტურ აბ­ზაც­ში ბე­ი­თუ­რად­რ­თურთს უკავ­შირ­დე­ბა I-III და II-IV ტა­ე­პე­ბი:

I ბე­ი­თი: გა­ა­ნათ­ლებს, ანუ ა-ალებს და ფერ­სა აკ­ლებს, ანუ ა-ალებს;

II ბე­ი­თი: ვერ იახ­ლებს, ანუ ი-ალებს და გაგ­ვი­ახ­ლებს, ანუ ი-ალებს.

მა­შა­სა­და­მე, თუ პო­ე­ტურ მო­ნაკ­ვეთს დუ­ბე­ი­თუ­რად წა­ვი­კითხავთ, მი­ვი­ღებთ 2 იდე­ა­ლურ სა­რით­მე წყვილს: ა-ალებს ‒ ა-ალებს და ი-ალებს – ი-ალებს.

ანუ ის, რი­სი დამ­ტ­კი­ცე­ბაც გვე­წა­და!

მა­შა­სა­და­მე, ამი­ე­რი­დან რუს­თ­ვე­ლო­ლო­გის მო­ვა­ლე­ო­ბაა: რო­ცა კატ­რენ­ში რა­ი­მე სა­რით­მე უთან­ხ­მო­ე­ბა­სა თუ უხერ­ხუ­ლო­ბას შე­ნიშ­ნავს, და­უკ­ვირ­დეს,გე­ბის დუ­ბე­ი­თუ­რად წა­კითხულ­მა ოთხ­ტა­ე­პედ­მა გა­დაჭ­რას პრობ­ლე­მა და სტრო­ფის ნა­ყალ­ბე­ვად გა­მოცხა­დე­ბაც აღარ დაგ­ვ­ჭირ­დეს!

აღ­სა­ნიშ­ნა­ვი­ა­პი­ლო­გის მე-4 სტრო­ფი. აქ დუ­ბე­ი­თის წე­სი მკა­ფი­ოდ არის რე­ა­ლი­ზე­ბუ­ლი. I და II სტრი­ქო­ნე­ბირ­თ­ნა­ი­რა­დაა შე­რით­მუ­ლი; III და IV ტა­ე­პე­ბი კი – სხვაგ­ვა­რად, თუმ­ცა კი სა­რით­მე სიტყ­ვე­ბირ­თ­ნა­ი­რად მთავ­რ­დე­ბა – ბე­ლი.

ესე ასე­თი სო­ფე­ლი, არ­ვის­გან მი­სან­დო­ბე­ლი,

წა­მია კაც­თა თვა­ლი­სა და წამ­წა­მი­სა მსწრო­ბე­ლი!

რა­სა ვინ­ძებთ, რას აქ­ნევთ? ბე­დია მა­ყივ­ნე­ბე­ლი, 

ვის არ შე­უც­ვ­ლის, კარ­გია, ორი­სავ იყოს მხლე­ბე­ლი.

 I და II ტა­ე­პე­ბის გაღ­რ­მა­ვე­ბუ­ლი რით­მა ასე­თია: მი­სან­დო­ბე­ლი – წამ­წა­მი­სა მსწრო­ბე­ლი, ანუ ა-ობე­ლი და ა-ობე­ლი (ოთხ­მარ­ც­ვ­ლი­ა­ნი რით­მა); III და IV სტრი­ქო­ნე­ბის შეხ­მატ­კ­ბი­ლე­ბა კი ასეა წარ­მოდ­გე­ნი­ლი: მა­ყივ­ნე­ბე­ლი – მხლე­ბე­ლი, ანუ-ბე­ლი და-ბე­ლი (სამ­მარ­ც­ვ­ლი­ა­ნი რით­მა). თვი­თონ პო­ე­ტუ­რი აბ­ზა­ცის დო­ნე­ზე კი რით­მა გა­მო­დის ორ­მარ­ც­ვ­ლი­ა­ნი ბე­ლი. ასე ღა­რი­ბი რით­მა რუს­თ­ვე­ლი­სათ­ვის და­მა­ხა­სი­ა­თე­ბე­ლი არაა, ოღონდ, დუ­ბე­ი­თუ­რი წე­სით თუ წა­ვი­კითხავთ ქმნი­ლე­ბას, მა­შინ ხელთ შეგ­ვ­რ­ჩე­ბა პირ­ვე­ლი ბე­ი­თის გა­უღ­რ­მა­ვე­ბე­ლი დაქ­ტი­ლუ­რი რით­მა ობე­ლი, ხო­ლო მე­ო­რე ბე­ი­თის ასე­ვე მდიდ­რუ­ლი რით­მა –ბე­ლი.

მა­შა­სა­და­მე, ჩვე­უ­ლებ­რივ სტან­დარ­ტულ სტრო­ფებ­თან­რ­თად რუს­თ­ველს შე­უთხ­ზავს დუ­ბე­ი­თის წყო­ბის პო­ე­ტუ­რი აბ­ზა­ცე­ბიც.

ამი­ე­რი­დან რუს­თ­ვე­ლო­ლო­გე­ბი არას­ტან­დარ­ტუ­ლი პო­ე­ტუ­რი აბ­ზა­ცის ხილ­ვი­სას აღარ უნ­და მოტყუვ­დ­ნენ და ამ­გ­ვა­რი "წე­სი­დან ამოგ­დე­ბუ­ლი" სტრო­ფე­ბი მა­ინ­ც­და­მა­ინც ინ­ტერ­პო­ლა­ტო­რის შე­მოქ­მე­დე­ბად არ უნ­და შე­რაცხონ!

 მურ­მან თავ­დიშ­ვი­ლი,

ვეფხის­ტყა­ოს­ნის პრე­მი­ის ლა­უ­რე­ა­ტი