დღეს მსოფ­ლი­ო­ში ომე­ბი­სე­კორ­დუ­ლი რა­ო­დე­ნო­ბაა!

დღეს მსოფ­ლი­ო­ში ომე­ბი­სე­კორ­დუ­ლი რა­ო­დე­ნო­ბაა!

ბრი­ტა­ნუ­ლი სა­მა­უწყებ­ლო კომ­პა­ნი­ის „ბი­ბი­სის“ (BBჩ) ვებ-გვერ­დ­ზე, სა­თა­უ­რით „მსოფ­ლიო ომობს: კონ­ფ­ლიქ­ტე­ბის რე­კორ­დუ­ლი რა­ო­დე­ნო­ბა 1946 წლი­დან“, გა­მოქ­ვეყ­ნე­ბუ­ლია სტა­ტია ნორ­ვე­გი­ის მშვი­დო­ბის პრობ­ლე­მე­ბის კვლე­ვი­თი ინ­ს­ტი­ტუ­ტის (PღIO) მოხ­სე­ნე­ბის შე­სა­ხებ, რო­მელ­შიც გან­ხი­ლუ­ლია დე­და­მი­წა­ზე მიმ­დი­ნა­რე შე­ი­ა­რა­ღე­ბუ­ლი კონ­ფ­ლიქ­ტე­ბი და მშვი­დო­ბის დამ­ყა­რე­ბის პერ­ს­პექ­ტი­ვა.

2025 წელს სა­ხელ­მ­წი­ფო­ებს შო­რის მიმ­დი­ნა­რე კონ­ფ­ლიქ­ტე­ბის რა­ო­დე­ნო­ბამ ყვე­ლა­ზე მა­ღალ ნიშ­ნუ­ლამ­დე მი­აღ­წია 1946 წლი­დან.

გა­სულ წელს და­ღუ­პულ­თა ერ­თობ­ლი­ვი რიცხ­ვი მხო­ლოდ 1994 წელს ჩა­მორ­ჩე­ბა - ამ დროს რუ­ან­და­ში გე­ნო­ცი­დი ხდე­ბო­და და 2021 წელს, რო­ცა ეთი­ო­პი­ა­ში სა­მო­ქალ­ქო ომ­მა პიკს მი­აღ­წია. ამ­ჟა­მად ყვე­ლა­ზე მე­ტად სიკ­ვ­დილ­მ­თეს­ვე­ლი ომი უკ­რა­ი­ნა­ში მიმ­დი­ნა­რე­ო­ბას.

მოხ­სე­ნე­ბა­ში სა­ხელ­წო­დე­ბით „კონ­ფ­ლიქ­ტე­ბის ტენ­დენ­ცი­ე­ბი“ ჩა­მოთ­ვ­ლი­ლია 65 შე­ი­ა­რა­ღე­ბუ­ლი შე­ტა­კე­ბა, რო­მელ­შიც ერთ-ერთ მებ­რ­ძოლ მხა­რედ სა­ხელ­მ­წი­ფო წარ­მო­ად­გენს. მათ შო­რი­სა 8 სა­ხელ­მ­წი­ფო­თა­შო­რი­სო კონ­ფ­ლიქ­ტე­ბი. ასე­თე­ბად, რუ­სეთ-უკ­რა­ი­ნის გარ­და, მკვლევ­რე­ბი მი­იჩ­ნე­ვენ ინ­დო­ეთ­სა და პა­კის­ტანს, ავ­ღა­ნეთ­სა და პა­კის­ტანს, კამ­ბო­ჯა­სა და ტა­ი­ლანდს შო­რის მომ­ხ­დარ სა­საზღ­ვ­რო შე­ტა­კე­ბებს, აგ­რეთ­ვე ის­რა­ე­ლის ავი­ა­დარ­ტყ­მას სი­რი­ი­სად­მი. დღეს, აშშ-ის­რა­ელ­სა და ირანს შო­რის მიმ­დი­ნა­რე ომი, კვლე­ვის პე­რი­ო­დი­ზა­ცი­ას არის გაც­დე­ნი­ლი და 2025 წელს არ მი­ე­კუთ­ვ­ნე­ბა.

„სამ­წუ­ხა­როდ, პო­ზი­ტი­ვი ცო­ტაა“, - გა­ნაცხა­და სი­რი აერ-რუს­ტად­მა, მი­მო­ხილ­ვის შემ­დ­გე­ნელ­მა, - ჩვე­უ­ლებ­რი­ვად მე ვცდი­ლობ ხოლ­მე მო­ნა­ცე­მე­ბი­სა­გან რა­ღაც ცო­ტა­ო­დე­ნი პო­ზი­ტი­ვი მა­ინც გა­მოვ­წუ­რო, მაგ­რამ შარ­შან­დე­ლი წლის ციფ­რე­ბი, უბ­რა­ლოდ, შო­კის მომ­გ­ვ­რე­ლია“.

იმ ადა­მი­ა­ნე­ბის რა­ო­დე­ნო­ბა, რო­მელ­თა სიკ­ვ­დი­ლი ომს ან პო­ლი­ტი­კურ ძა­ლა­დო­ბას უკავ­შირ­დე­ბა, მოხ­სე­ნე­ბის მი­ხედ­ვით, 245 ათასს აღ­წევს, რო­მელ­თა­გან რუს ჯა­რის­კაც­თა და­ღუპ­ვის დო­ნე ყვე­ლა­ზე მა­ღა­ლია. 2025 წელს, წი­ნა 2024 წელ­თან შე­და­რე­ბით, სივ­დი­ლი­ა­ნო­ბამ ხუთ­ჯერ მო­ი­მა­ტა, გან­სა­კუთ­რე­ბით სა­მო­ქა­ლა­ქო მო­სახ­ლე­ო­ბას შო­რის.

მკვლევ­რე­ბი ამ არა­სა­სი­ა­მოვ­ნო სტა­ტის­ტი­კის მკვეთრ ზრდას იმით ხსნი­ან, რომ სუ­დან­ში სამ­თავ­რო­ბო არ­მი­ა­სა და ამ­ბო­ხე­ბუ­ლებს შო­რის შე­ი­ა­რა­ღე­ბუ­ლი და­პი­რის­პი­რე­ბის დროს, სამ­თავ­რო­ბო ჯა­რებს ალ­ყა­ში ჰყავ­დათ მოქ­ცე­უ­ლი ქა­ლა­ქი ელ-ფა­შე­რი, რის შე­დე­გა­დაც, შიმ­ში­ლი­სა და უწყ­ლო­ო­ბის გა­მო, 60 ათა­სი ადა­მი­ა­ნი და­ი­ღუ­პა.

„ბო­ლო ხუთ-ექვს წე­ლი­წად­ში ერ­თ­მა­ნე­თის პა­რა­ლე­ლუ­რად რამ­დე­ნი­მე მსხვი­ლი კონ­ფ­ლიქ­ტი მი­დის, ერ­თი რომ მთავ­რ­დე­ბა, მე­ო­რე იწყე­ბა.  მშვი­დო­ბას არა­ნა­ი­რი სუ­ლის მოთ­ქ­მა არ აქვს“, - ამ­ბობს რუს­ტა­დი, - ამ მხრივ ვი­თა­რე­ბა გა­უ­ა­რე­სე­ბუ­ლია“.

თა­ვის ან­გა­რიშ­ში ნორ­ვე­გი­უ­ლი ინ­ს­ტი­ტუ­ტი გა­მოჰ­ყოფს კონ­ფ­ლიქ­ტე­ბის სამ ძი­რი­თად ტიპს: პირ­ვე­ლი - მე­ო­მარ მხა­რე­ებ­ში ერთ-ერ­თი სა­ხელ­მ­წი­ფოა, მე­ო­რე - კონ­ფ­ლიქ­ტე­ბი სა­ხელ­მ­წი­ფო­ე­ბის მო­ნა­წი­ლე­ო­ბის გა­რე­შე და მე­სა­მე - სი­ტუ­ა­ცია, რო­ცა ძა­ლა­დო­ბას სა­მო­ქა­ლა­ქო მო­სახ­ლე­ო­ბი­სად­მი ცალ­მ­ხ­რი­ვი ხა­სი­ა­თი აქვს.

რაც შე­ე­ხე­ბა პირ­ვე­ლი ტი­პის სი­ტუ­ა­ცი­ას, ამ მხრივ ლი­დე­რობს აფ­რი­კა იქ მიმ­დი­ნა­რე 29 კონ­ფ­ლიქ­ტით, შემ­დეგ მო­დი­ან აზია და ახ­ლო აღ­მო­სავ­ლე­თი. ევ­რო­პა­ში ასე­თი კონ­ფ­ლიქ­ტი მხო­ლოდ ერ­თია, მაგ­რამ სა­მა­გი­ე­როდ, ისე­თი ფარ­თო მას­შ­ტა­ბით, რო­მე­ლიც კონ­ტი­ნენტს მე­ო­რე მსოფ­ლი­ოს ომის დამ­თავ­რე­ბის შემ­დეგ არ უნა­ხავს.

ისე­თი კონ­ფ­ლიქ­ტე­ბი, რომ­ლებ­საც შე­იძ­ლე­ბა „ომი“ ვუ­წო­დოთ, ნორ­ვე­გი­ე­ლე­ბის აზ­რით, გა­სულ წელს სულ 13 იყო. ნუ­ლე­ბი­ა­ნი შე­და­რე­ბით წყნა­რი წლე­ბის შემ­დეგ ომე­ბის რა­ო­დე­ნო­ბა გა­ნუხ­რე­ლად მა­ტუ­ლობს.

სი­რი აერ-რუს­ტა­დი ხაზს უს­ვამს, რომ მ,სოფ­ლი­ო­ში ერთ-ერთ ყვე­ლა­ზე აგ­რე­სი­ო­ულ სა­ხელ­მ­წი­ფოს ის­რა­ე­ლი წარ­მო­ად­გენს, რო­მე­ლიც 2025 წელს ხუთ სხვა­დას­ხ­ვა კონ­ფ­ლიქ­ტ­ში იყო ჩაბ­მუ­ლი: ღა­ზას სექ­ტორ­ში, სი­რი­ა­ში, ლი­ბან­ში, ირა­ნი­სა და იემე­ნე­ლი ჰუ­სი­ტე­ბის წი­ნა­აღ­მ­დეგ..

აზი­ა­ში ასე­თი „ლი­დე­რო­ბა“ მი­ან­მას (ბირ­მას) აქვს მე­ზობ­ლებ­თან. ოთხ კონ­ფ­ლიქ­ტ­ში იყ­ვ­ნენ ერ­თ­დ­რო­უ­ლად ჩაბ­მუ­ლე­ბი სი­რია, პა­კის­ტა­ნი და ინ­დო­ე­თი

მოხ­სე­ნე­ბის შემ­დ­გე­ნე­ლი ამე­რი­კის შე­ერ­თე­ბუ­ლი შტა­ტებ­საც ერთ-ერთ ლი­დე­რად თვლის: მი­სი თქმით, დო­ნალდ ტრამ­პის თეთრ სახ­ლ­ში დაბ­რუ­ნე­ბამ თან მო­ი­ტა­ნა არა­მარ­ტო თავ­დას­ხ­მე­ბი, არა­მედ სა­ვაჭ­რო ბა­რი­ე­რე­ბიც, რომ­ლე­ბიც ხელს უწყობს კონ­ფ­ლიქ­ტე­ბის წარ­მოქ­მ­ნას სა­ხელ­მ­წი­ფო­ებს შო­რის.

„თა­ნამ­შ­რომ­ლო­ბის გან­ვი­თა­რე­ბა ჯერ-ჯე­რო­ბით უნ­და და­ვი­ვიწყოთ. გა­ე­როს უშიშ­რო­ე­ბის საბ­ჭოს, რო­მე­ლიც მშვი­დო­ბის დაც­ვის­კე­ნაა მო­წო­დე­ბუ­ლი, ამ ეტაპ­ზე მშვი­დო­ბის დარ­დი არ აქვს. მსოფ­ლიო სულ უფ­რო პო­ლა­რი­ზე­ბუ­ლი ხდე­ბა.